Vedlegg til Rammeavtale på foreleser i økologisk husdyrhold

20 MENINGER                                                                                                                 Torsdag 29. januar 2026                           NATIONEN


MENINGER KRONIKK


Svak analyse av
vår svake analyse
Ei svak analyse, skriv
Klaus Mittenzwei om
vår kronikk der me
viser til fleire proble-
matiske sider ved
privat leige av mjølke-
kvotar.
[navn skjult],
Ruralis
[navn skjult],
Agri Analyse
[navn skjult],
Nibio




M
              ittenzwei meiner
              at me overdriv
              dei negative kon-
              sekvensane av
              kvoteleige. Etter
vår vurdering er det motsett:
Dei økonomiske utslaga av da-
gens leigesystem er langt større
for den aktive mjølkebonde og
vidare i verdikjeda for mjølk
enn tala Mittenzwei viser til.

MITTENZWEI VISER mellom
anna til Budsjettnemnda, der
kostnadane ved kvoteleige i
2025 vert berekna til 39 millio-
nar kroner, eit tal som verkar
lågt. Men dette anslaget omfat-
tar berre pengar som går ut av
jordbrukssektoren til passive
utleigarar utan næringsinntekt
frå jordbruket. Leigeprisen som
ligg til grunn er 65 øre per liter.

I TIL dømes 2021 kom derimot
75 prosent av alt leigevolum frå      Tek ein vekk leigekostnaden til bonden som leiger 100.000 liter for 1 kr/l, so vil inntektspotensialet til mjølkebonden auke med 100.000 kr i året,
bruk i aktiv drift. Reknemåten        utan at mjølkeprisen vert endra, skriv innleggsforfattarane.                                                             FOTO: HILDE LYSENGEN HAVRO
som Mittenzwei visar til fangar
dirfor berre opp ein fjerdedel av     det problematisk at mange            kusjonen om planlagt gjennom-         verkar slik konkurransekrafta        Grunnlova er til hinder for å
den faktiske leiga, medan kost-       mjølkebønder må betala 1 kr, og      snittleg engrospris (PGA). Mit-       til norske meieriprodukt i kon-      endre dagens system. Heile po-
nadane knytt til dei resterande       somme gonger opp mot 1,50            tenzwei ser ut til å tolke oss        kurranse med import. Til dø-         enget med kronikken vår var å
75 prosent av leigekvoten vert        kroner, per liter for store delar    som om me meiner at kvotelei-         mes er osteimporten no kring         peika på problematiske sider
usynlege.                             av mjølka dei leverer.               ge vert lagt til grunn for pris-      18.000 tonn i året, og norsk         for dei aktive mjølkebøndene
                                                                           fastsetjinga til Norsk melkerå-       RÅK-industri brukar rundt 25         og konkurransesituasjonen for
GRYTTENUTVALET GIR et anna            TEK EIN vekk leigekostnaden til      vare. Det har me aldri hevda.         prosent av norsk mjølkeråvare.       norsk mjølk slik det noverande
bilete. I denne rapporten kan         bonden som leiger 100.000 liter      Poenget vårt er at kvoteleige         Når ein del av mjølkeprisen går      systemet for leigekvoter er –
me lesa at 333 millionar liter        for 1 kr/l, so vil inntektspoten-    undergrev den prisen den akti-        rett i lomma på folk utanfor         ikkje å konkludere med ei fer-
kvote vart leigd ut i 2021 (uta-      sialet til mjølkebonden auke         ve mjølkebonden faktisk sit att       mjølkeproduksjonen, må desse         dig løysing.
nom samdrifter), og her vart          med 100.000 kr i året, utan at       med. Når ei krone eller meir av       kostnadane dekkast inn vidare
leigepris estimert til 1 kr per li-   mjølkeprisen vert endra. Dette       literprisen går vidare til ein per-   i verdikjeda, noko som svekkjer      ME AVSLUTTA trass alt kronik-
ter. Dette inneber leigekostna-       inneber rett nok eit inntektstap     son som ikkje driv mjølkepro-         konkurransekrafta til norsk          ken vår med ei oppfordring om
der på over 330 millionar kroner      for kvoteeigaren; som kanskje        duksjon, skapar dette eit pris-       mjølk mot import.                    å utvikle eit betre system. Kor-
– nesten ti gonger så mykje som       driv med andre produksjonar          press på kva den aktive mjølke-                                            leis eit slikt system kan sjå ut
talet Mittenzwei viser til. Desse     som korn, sau eller ammekyr.         bonden treng og forventar for å       MITTENZWEI MEINER òg at me           må utgreiast og diskuterast
tala speglar betre dei faktiske       Men dersom målet er å styrke         få ei anstendig inntekt. Og           skuldar han og andre lesarar eit     opent. Rett før jul fekk me av-
leigekostnadene for dei aktive        inntektene i heile jordbruket,       mjølkeprisen påverkar både            svar på kva alternativ me ser til    slag på ein prosjektsøknad om å
mjølkebøndene, enn tala frå           bør det setjast inn målretta til-    tollvernet og konkurransekraf-        privat kvoteleige. Han løftar        gjera nett dette, og difor skreiv
Budsjettnemnda for jordbru-           tak innan kvar av produksjona-       ta for norske mjølkeråvare og         fram nokre alternativ, og han        me kronikken vår. Me inviterer
ket.                                  ne, heller enn at mjølkebonden       matindustri, og har dermed            antydar at me ynskjer ein mo-        gjerne Mittenzwei til å delta i
                                      skal finansiere inntekta til bøn-    ringverknadar vidare i heile          dell totalt underlagt statleg        nye forsøk på å få gjennomført
NÅR STORTINGET samstundes             der som leiger ut mjølkekvote.       verdikjeda.                           kontroll. Dette har me heller        ei slik utgreiing.
har eit mål om at inntektene i                                                                                   ikkje sagt noko om. Me har ber-
jordbruket skal jamstillast, er       DETTE LEIER oss videre til dis-      RÅVAREPRISEN PÅ mjølk på-             re poengtert at me ikkje trur